Predivna je naša Srbija, gde god se okrenete, neki proplanak, reka, planina, bogata šuma, pašnjak, nepregledne ravnice okupane žutim suncokretom, reka, jezerce, redak biljni i životinjski svet… I pomislio bi čovek da je cela naša zemlja jedan veliki Nacionalni park, jer po definiciji nacionalni park čine područja od izuzetno lepog, ali i kulturno-istorijskog značaja. Ali nije.

Kako bilo, tek u prirodnoj baštini svake zemlje nacionalni parkovi zauzimaju posebno mesto. Oni podrazumevaju jedan od najviših oblika zaštite životne sredine. A zaštita prirode u Srbiji ima dugu tradiciju. Prvi pisani trag o tome se nalazi u Dušanovom zakoniku iz 14. veka, gde se definiše mogućnost i zabranjuje prekomerna seča šuma u tadašnjem Srpskom carstvu. 

Nacionalni parkovi danas, svojim ukupnim vrednostima, nadilaze granice Srbije i uključeni su u Evropsku federaciju nacionalnih parkova – EUROPARC.

nacionalnih parkovaima u Srbiji

biljne vrstekoje su strogo zaštićene nalaze se u Nacionalnom parku Đerdap

vrhova se nalazi na više od 2.500 m.n.v. u najmlađem i najvišem NP Srbije Šar-planini
02 Prvi nacionalni park na svetu

Prvi nacionalni park na svetu osnovan je 1872. godine u Sjedinjenim Američkim Državama i to je dobro poznati Jelouston, koji je veći i od nekih država u SAD-u. Prostire se na 2.000.000 ha i zauzima područje tri zapadnoameričke savezne države: Vajoming, Montana i Ajdaho. Jelouston je dobio titulu prvog nacionalnog parka zahvaljujući svojim gejzirima, super vulkanu, toplim izvorima, ali i životinjskim vrstama poput bizona, grizlija, mrkog medveda, kojota, muflona, puma i mnogih drugih.

Srbija ima pet nacionalnih parkova: Fruška gora, Đerdap, Kopaonik, Tara i Šar-Planina, a Prokletije su već duže vreme u  postupku zaštite

Prvi nacionalni park u Evropi

 
03 Prvi nacionalni park u Evropi

U Evropi prvi nacionalni park je osnovan u Švedskoj 1909. godine. To je nacionalni park “Sarek” koji je danas veoma popularan među šetačima i planinarima, ali nije za početnike. Sarek je jedno od najlepših planinskih područja u Skandinaviji, dom je za oko 100 glečera i može se pohvaliti sa šest od trinaest švedskih najviših vrhova. Postoji više od 250 različitih vrhova od kojih se 87 nalazi na više 1.800 m.n.v, a osam na više od 2.000 m.n.v.  

Nacionalni parkovi Srbije danas nadilaze granice naše zemlje i uključeni su u Evropsku federaciju nacionalnih parkova – EUROPARC

Nacionalni parkovi Srbije – od Fruške gore, do Šar-planine

E da se mi pitamo, rekli bismo kao na početku priče, da je čitava Srbija jedan veliki nacionalni park, koliko je divne i netaknute prirode u njoj. U našoj zemlji ušuškano je i zakonom zaštićeno 5 nacionalnih parkova: Fruška gora, Đerdap, Kopaonik, Tara i Šar-Planina, a Prokletije su već duže vreme u  postupku zaštite. 

balkanskih endemskih vrstanalazi se u NP Šar-planina

iz tog veka(u Dušanovom zakoniku) potiče prvi pisani trag o zaštiti prirode u Srbiji

osnovannajstariji nacionalni park u našoj zemlji, NP Fruška gora

To je, svakako, izuzetno dobra ponuda za svakog turistu i avanturistu koji želi čist vazduh, divne šume i prelep ambijent na otvorenom. Zato i ne čudi što nacionalni parkovi Srbije spadaju među najposećenije i najlepše destinacije za vikend putovanja u Srbiji. Smatraju se remek-delima prirode, koji nestvarnom lepotom, autentičnim biljnim i životinjskim svetom i kulturnim nasleđem privlače sve veći broj turista, ne samo iz naše zemlje, već i iz čitavog sveta. 

Kada su u pitanju nacionalni parkovi Srbija i te kako ima šta da ponudi svima koji žele da iskoriste svoj odmor i posete neka od ovih 5 prirodnih blaga naše zemlje:

  1. Nacionalni park Fruška gora
  2. Nacionalni park Đerdap
  3. Nacionalni park Kopaonik
  4. Nacionalni park Tara
  5. Nacionalni park Šar-planina

Nacionalni parkovi su prirodna remek-dela Srbije i spadaju među najposećenije i najlepše destinacije za vikend putovanja u našoj zemlji

Nacionalni park Fruška gora

fruska gora

Nacionalni park Fruška gora najstariji je NP u Srbiji, a to je postao njegovim osnivanjem 1960. godine. Među njegove najveće vrednosti se ubrajaju listopadne šume kitnjaka, graba i bukve, kao i fragmenti stepske vegetacije. Fruška gora je usamljena planina u vojvođanskoj Panonskoj niziji, zato i ne čudi što pleni svojom lepotom, raznovrsnim biljnim i životinjskim svetom, ali i bogatim kulturno-istorijskim nasleđem. Prirodne lepote ove planine koja se nalazi na 300 metara nadmorske visine, obogaćene su sa 16 manastira, izgrađenih s kraja 15. i početka 16. Veka. Zbog značajne uloge ovih manastira u razvoju i očuvanju kulture, pismenosti i duhovnosti srpskog naroda, Frušku goru su često nazivali Srpska Sveta gora. 

Nacionalni park Đerdap

 
DJerdap

Nacionalni park Đerdap nalazi se u istočnoj Srbiji. Osnovan je 1974. Godine, a iako je drugi po redu po osnivanju, NP Đerdap je najveći nacionalni park u Srbiji. Ono što ga je pre svega kandidovalo za ovu značajnu nacionalnu titulu su prirodne vrednosti koje se kriju u mešovitim listopadnim prašumama, sastavljenim od oraha, mečka leske, koprivića i bukve, kao i šibljaka jorgovana. Takođe, krečnjačke litice predstavljaju stanište retkim biljkama, a rečni tok Dunava stanište retkim ribama: jesetre i morune. Na području Nacionalnog parka Đerdap postoje čak 43 biljne vrste koje su strogo zaštićene, dok je njih 120 zaštićeno. U okviru ovog parka nalazi se i arheološko nalazište Lepenski vir. 

Nacionalni park Tara

 
Tara

Nacionalni park Tara osnovan je 1981. godine, a najveće prirodne vrednosti ovog parka su šume Pančićeve omorike, prašume bukve, jele i smrče, kao i tresava okružena šumom čuvene Pančićeve omorike. Ovu endemsku vrstu, koja raste samo u zapadnoj Srbiji i istočnoj Bosni, poznati srpski botaničar Josif Pančić pronašao je upravo na ovoj planini 1875. godine. Na Tari raste i veliki broj različitih vrsta mahovina, lišajeva i paprati, a ovde se mogu sresti i retke vrste iz životinjskog sveta, kao što su: Pančićev skakavac, mrki medved i divokoza. Ispod severnih padina Tare leži varošica Bajina Bašta, a Nacionalni park Tara je mesto na kome se nalaze i dva utvrđena nepokretna dobra – manastir Rača i lokalitet Mramorje.

Nacionalni park Kopaonik

 
Kopaonik

Iste godine kad i NP Tara – 1981, osnovan je i Nacionalni park Kopaonik, danas jedan od najposećenijih parkova u Srbiji. Njegovo bogatstvo čine mešovite šume smrče, jele, bukve i javora, gde se posebno izdvajaju stare šume smrče (zbog čega ga zovu još i Balkanska tajga), subalpijske zajednice patuljaste smrče i polegle kleke, kao i krečnjačke litice koje su stanište retkih biljaka, poput runolista. U prirodne lepote Kopaonika spadaju i urvinska jezera, tresave i pištevine. Među zaštićenim životinjskim vrstama koje žive na Kopaoniku nalaze se: suri orao, sivi soko, šumska sova, planinska ševa, krstokljun, sivi puh, buljina, divlja mačka i živorodni gušter. Najpoznatiji i najviši vrh je Pančićev vrh sa visinom od 2.017 m.

Nacionalni park Šar-planina

 
Sar planina

Nacionalni park Šar-planina je najmlađi nacionalni park u Srbiji, osnovan 1986. godine. Uz titulu najmlađeg, NP Šar-planina nosi i titulu najvišeg nacionalnog parka u našoj zemlji, jer se čak 30 vrhova nalazi na visini iznad 2.500 metara nadmorske visine. Najveće vrednosti Šar-planine su očuvane šume molike i munike, više od 300 balkanskih endemskih vrsta, brojni lokalni biljni endemiti (hajdučica kralja Aleksandra, šarplaninski karanfilčić, šarplaninski šafran, šarska divizma i šarka ptičija trava, na primer, rastu samo na ovoj planini), ali i mešovite listopadne šume koje predstavljaju stanište balkanskog risa. Tu su i žbunaste zajednice bora krivulja, a visokoplaninski regioni i serpentinski kamenjari su staništa retkih biljaka. Na Šari se nalaze i lednički cirkovi sa glacijalnim jezerima.